Wat wordt er aan de bedreiging gedaan? Moet er meer gedaan worden?

Yucatán is een schiereiland dat behoort tot het land Mexico. Dit land heeft 350 inheemse talen, waarvan er 62 nationaal erkend zijn en waarvan een groot deel afstamt van de oude Mayataal. Een voorbeeld van een bijna uitgestorven Mexicaanse taal is Zoque. De Zoque taal heeft nog maar twee non-actieve sprekers (twee oude mannen die uit elkaar zijn gegroeid en niet langer tegen elkaar spreken, aldus Fernando Nava van het Instituut voor Inheemse Talen in Mexico). Het Instituut voor Inheemse Talen in Mexico beseft nu dat de situatie aandacht vraagt.  Het verliezen van de Zoque taal is slechts een steekproef uit de taalontwikkelingen in Mexico, daarom wil het Mexicaanse Instituut voor Inheemse Talen er alles aan doen om verdere taaldoden te voorkomen (Koedam, 2007). Ze willen de inheemse bevolking stimuleren om hun eigen taal te blijven spreken. En door spraakopnames te maken willen ze proberen de taal te blijven behouden (Koedam, 2007). In 2006 werd een film gemaakt over de Mayacultuur: ‘Apocalypto’ met Mel Gibson in de hoofdrol. De Maya’s in de film werden door echte Maya’s gespeeld en zij spraken dan ook het Yukateeks Maya. In deze film is het Yukateeks Maya vastgelegd op band.

Eén van de boegbeelden in de strijd tegen onderdrukking en racisme is Rigoberta Mench’ú Tum. Voor haar acties tegen afname van taalbedreiging won zij in 1992 de Nobelprijs voor Vrede. Ze benadrukt dat de Maya’s niet ‘iets’ uit het verleden zijn, maar als een werkelijk bestaand volk met een eigen identiteit gezien moeten worden (Tripod, 2006). Haar quote luidt als volgt: “We are not myths of the past, ruins in the jungle or zoos. We are people and we want to be respected, not to be victims of intolerance and racism” (Mayasite, 2004). 

Een andere manier om de taal te behouden, is het Internet. Het wordt gezien als een goedkope en omvangrijke bron om zelfs minderheidstalen onder de aandacht te brengen bij de massa. Tevens is het Internet geografisch onafhankelijk, zodat je op verschillende plekken in de wereld toch nog contact kan behouden met je moedertaal. Daarbij kan het Internet archieven opslaan, beelden en geluiden combineren enzovoort (Gijn, 2006). Deze ontwikkelingen zien er goed uit, maar door beperkt onderzoek moet de toekomst uitwijzen of dit ook het geval blijkt te zijn. Er is wel een kanttekening te plaatsen: Internet biedt een grote toegankelijkheid voor veel mensen, maar we denken niet dat er hierdoor meer sprekers van het Yukateeks Maya zullen komen. Men kan gemakkelijk woorden opzoeken voor bijvoorbeeld werkstukken, maar om het echt te leren spreken moet je een taalcursus volgen of in direct contact komen met een spreker van het Yukateeks Maya. 

Rigoberta Mench’ú Tum (Bron: Hoey, 2009)

Volgens het National Science Foundation is documentatie dé oplossing voor het voorkomen van taaldood (Malone, 2008). Documentatie via schrift en computer moeten ervoor zorgen dat alle talen in schrift en spraak blijven bestaan. De linguïsten proberen zoveel mogelijk grammatica en structurele elementen op document te plaatsen (Malone, 2008). De Spanjaarden hebben tijdens hun invasie bijna alle boeken met het Yukateeks Mayaschrift verbrand omdat ze dat het werk van de duivel vonden (Nagtegaal, 2002). Vandaar dat het een goede zaak is dat het Yukateeks Maya wordt gedocumenteerd. Hierdoor kan taalverlies worden tegen gegaan.  

Een andere optie om taalverlies tegen te gaan is het repliceren van het bekende ‘Diccionario Maya Cordemex’. Dit woordenboek is een samenstelling van acht woordenboeken van het Yukateeks Maya (onuitgegeven documenten, gedrukte documenten en manuscripten) uit de 16e eeuw (Daelman, 2007). Het bestaat uit twee delen: Maya – Espanol (984 pagina’s) en Espanol – Maya (360 pagina’s). Het blijkt, ondanks dat het niet totaal foutloos is, toch ‘een bijzonder handig en onmisbaar instrument te zijn bij het opzoeken van woorden in de Mayataal in Yucatan’ (Daelman, 2007).

 

Terug